Τι απέγινε το περίφημο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης;;


Ήταν 13 Σεπτεμβρίου 2014, όταν μιλώντας προς τους εκπροσώπους των παραγωγικών τάξεων από το βήμα της 79ης Διεθνούς Εκθέσεως ο Αλέξης Τσίπρας, αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης τότε, παρουσίαζε το περίφημο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Επρόκειτο για ένα μανιφέστο, το οποίο περιελάμβανε ένα σύνολο πολιτικών που αποσκοπούσαν στην αντιστροφή των μέτρων λιτότητας και στην παράλληλη διατήρηση ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης αποτέλεσε το εφαλτήριο για την αναρρίχηση του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, καθώς μετά εκείνη την εμφάνιση του κ. Τσίπρα στη ΔΕΘ το προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ στις δημοσκοπήσεις εδραιώθηκε και μεγάλωσε. Στις αρχές του 2015 ο κ. Τσίπρας ως υποψήφιος πρωθυπουργός είχε δηλώσει ότι το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης είναι «μη διαπραγματεύσιμο». Μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου κατά την εκφώνηση των προγραμματικών δηλώσεων είχε δεσμευτεί από το βήμα της Βουλής ότι «η νέα κυβέρνηση θα εφαρμόσει το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, ώστε να τερματιστεί η ανθρωπιστική κρίση».
Λίγο καιρό μετά, στις 13 Ιουλίου 2015, ο πρωθυπουργός συνομολόγησε με τους εταίρους το τρίτο μνημόνιο, το οποίο υποχρέωνε την κυβέρνησή του να εφαρμόσει σκληρά μέτρα λιτότητας, παραπέμποντας ουσιαστικά στις ελληνικές καλένδες τα περισσότερα από όσα προβλέπονταν στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης.
Τι ακριβώς περιελάμβανε όμως εκείνο το πρόγραμμα και σε ποιον βαθμό υλοποιήθηκαν;
Αντιμετώπιση ανθρωπιστικής κρίσης
Το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης είχε τέσσερις πυλώνες.
1. Ο πρώτος αφορούσε την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης και περιελάμβανε τα εξής:
- Δωρεάν ρεύμα σε νοικοκυριά κάτω από το όριο της φτώχειας.
Με διαδοχικές τροπολογίες, οι οποίες παρατείνουν τη χρονική διάρκεια της αρχικής ρύθμισης, η κυβέρνηση θεσμοθέτησε την άμεση αποκατάσταση της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στους δικαιούχους του κοινωνικού οικιακού τιμολογίου με δωρεάν ρεύμα στους δικαιούχους του έως την ποσότητα των 1.200 Kwh το τετράμηνο ανά οικογένεια. Η εξαγγελία ήταν για 300.000 νοικοκυριά, ωστόσο στο μέτρο εντάχθηκαν περίπου 92.000.
- Επιδότηση διατροφής με κουπόνια σίτισης σε άπορες οικογένειες.
Το μέτρο είχε εξαγγελθεί για 300.000 άπορες οικογένειες. Τελικώς εντάχθηκαν σε αυτό 148.000 νοικοκυριά. Η μερική εφαρμογή του έγινε σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, την εκκλησία και οργανώσεις αλληλεγγύης μέσω συμβεβλημένων και κοινωνικών παντοπωλείων.
 - Πρόγραμμα εξασφάλισης στέγης.
Ο σχεδιασμός προέβλεπε την αξιοποίηση παλιών εγκαταλελειμμένων κτιρίων και κλειστών ξενοδοχείων με στόχο την εξασφάλιση σε πρώτη φάση 25.000 διαμερισμάτων, με την επιδότηση του ενοικίου στα 4 ευρώ ανά τ.μ. Οι τελικοί ωφελούμενοι ανήλθαν σε περίπου 21.000.
- Δωρεάν ιατρική περίθαλψη για όλους και δραστική μείωση συμμετοχής στη φαρμακευτική δαπάνη.
Με το ν.4368/2016 θεσπίστηκε το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης σε όλες τις δημόσιες δομές υγείας για την παροχή νοσηλευτικής και ιατρικής περίθαλψης σε ανασφάλιστους και σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Για τη δωρεάν φαρμακευτική περίθαλψη ορίστηκαν κάποια εισοδηματικά κριτήρια (εισόδημα, ακίνητα, καταθέσεις) τα οποία είναι χαμηλά. Καταργήθηκε το εισιτήριο των 5 ευρώ στα νοσοκομεία, όμως συγχρόνως αυξήθηκαν οι εισφορές υγείας για μισθωτούς και συνταξιούχους, αυξάνοντας έτσι στο πολλαπλάσιο την επιβάρυνση ακόμη και για όσους δεν επισκέπτονται τα νοσοκομεία.
13η σύνταξη
- Στήριξη χαμηλοσυνταξιούχων.
Το πρόγραμμα προέβλεπε άμεση χορήγηση από το Δεκέμβριο του 2015 του δώρου Χριστουγέννων ως 13η σύνταξη σε 1.262.920 συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη έως 700 ευρώ. «Είναι το πρώτο βήμα για την πλήρη αποκατάσταση της 13ης σύνταξης και του 13ου μισθού σε όλους, σταδιακά και σε συνάρτηση με τις οικονομικές συνθήκες», είχε πει ο κ. Τσίπρας. Το μέτρο ξεχάστηκε και επιπλέον σημαντικό μέρος των συνταξιούχων είδαν τις συντάξεις τους να μειώνονται λόγω περικοπής του ΕΚΑΣ και των επικουρικών.
- Ειδική κάρτα μετακίνησης με τα μαζικά μέσα μεταφοράς.

Η εξαγγελία προέβλεπε τη χορήγηση ειδικής κάρτας μετακίνησης με μειωμένη έως συμβολική συμμετοχή για μακροχρόνια άνεργους και όσους διαβιώνουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Τελικώς θεσπίστηκε η δωρεάν μετακίνηση για τους ανέργους που είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα του ΟΑΕΔ. Για τις αστικές συγκοινωνίες της Θεσσαλονίκης τυπικά το μέτρο δεν ισχύει, καθώς δεν έχει υπογραφεί ακόμη η σχετική σύμβαση μεταξύ του ΟΑΣΘ και του υπουργείου Εργασίας, ωστόσο πρακτικά εφαρμόζεται, αν και συχνά επιβάλλονται πρόστιμα σε ανέργους που δεν έχουν εισιτήριο.
- Κατάργηση της εξίσωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης.
Η εξαγγελία ήταν: «Επαναφέρουμε τη λιανική τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης στα 0,90 ευρώ ανά λίτρο. Η επαναφορά του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο επίπεδο πριν από την εξίσωση με τον αντίστοιχο φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης όχι μόνο δεν θα έχει κόστος, αλλά θα έχει και δημοσιονομικό όφελος, διότι θα αυξήσει σημαντικά την κατανάλωση». «Γιατί οι άνθρωποι θα ξανανάψουν τα καλοριφέρ τους», είχε πει ο Αλέξης Τσίπρας. Στο μεταξύ όμως η κυβέρνηση ψήφισε φέτος αυξήσεις τόσο στον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε όλα τα καύσιμα όσο και στο ΦΠΑ, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε αυξήσεις των τιμών. Οι νέοι φόροι θα ισχύσουν από την Πρωτοχρονιά του 2017, αν και υπάρχουν σκέψεις να επισπευσθεί η εφαρμογή τους. Πάντως ειδικά για το πετρέλαιο θέρμανσης η τιμή του το 2016 διαμορφώθηκε κάτω από τα 90 λεπτά λόγω της μεγάλης πτώσης των διεθνών τιμών.
Κατάργηση ΕΝΦΙΑ
2. Ο δεύτερος πυλώνας αφορούσε την επανεκκίνηση της οικονομίας και την προώθηση της φορολογικής δικαιοσύνης και περιελάμβανε τα εξής:
- Καταργείται ο ΕΝΦΙΑ.
Το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης προέβλεπε την άμεση κατάργηση του ΕΝΦΙΑ και την αντικατάστασή του από το φόρο μεγάλης ακίνητης περιουσίας (ΦΜΑΠ) με παράλληλη αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών τουλάχιστον κατά 30% έως 35%. Σύμφωνα με όσα είχε πει ο κ. Τσίπρας ο φόρος αυτός θα είχε προοδευτική κλιμάκωση και υψηλό αφορολόγητο όριο. Δεν θα αφορούσε την πρώτη κατοικία εκτός από περιπτώσεις υπερπολυτελών κατοικιών ούτε και τη μικρομεσαία ιδιοκτησία.

Όλα τα ανωτέρω πήγαν περίπατο με εξαίρεση τη μείωση από 5% έως 20% των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων. Με την υπογραφή του τρίτου μνημονίου ο ΕΝΦΙΑ όχι μόνον δεν καταργήθηκε, αλλά εδραιώθηκε και για τα επόμενα χρόνια. Έγιναν κάποιες αναπροσαρμογές, από τις οποίες θα επιβαρυνθούν περί τους 600.000, η συντριπτική πλειονότητα θα πληρώσει όσο και τα προηγούμενα χρόνια και ένας μικρός αριθμός πολιτών θα δει κάποιες ελαφρύνσεις.
- Επαναφορά αφορολόγητου στα 12.000 ευρώ για όλους.
Και αυτή η εξαγγελία παραπέμφθηκε στις ελληνικές καλένδες. Αντ? αυτής το αφορολόγητο όριο έπεσε ακόμη και κάτω από τα 9.000 ευρώ. Συγκεκριμένα με τα μέτρα τα οποία ψηφίστηκαν το Μάιο το αφορολόγητο όριο πήγε στα 8.636 ευρώ για όσους μισθωτούς και συνταξιούχους δεν έχουν προστατευόμενα τέκνα, στα 8.864 ευρώ για όσους έχουν ένα προστατευόμενο τέκνο και στα 9.090 ευρώ για όσους έχουν δύο προστατευόμενα τέκνα. Για όσους μισθωτούς και συνταξιούχους έχουν τρία ή περισσότερα προστατευόμενα τέκνα το αφορολόγητο όριο παραμένει στα 9.545 ευρώ.
Κόκκινα δάνεια- Κατώτατος μισθός
- Νέα σεισάχθεια για τη ρύθμιση των κόκκινων δανείων.
Αντ' αυτού ήρθε η προστασία για τη συντριπτική πλειονότητα των κόκκινων δανείων, τα οποία θα πωληθούν σε ξένα funds. Προσωρινή προστασία, μέχρι και το 2018, παρέχεται μόνον για τα δάνεια που έχουν διασφάλιση σε πρώτη κατοικία, με αντικειμενική αξία μέχρι 140.000 ευρώ.
- Επαναφορά κατώτατου μισθού.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης ο κατώτατος μισθός θα επέστρεφε στα 751 ευρώ για όλους τους εργαζόμενους, ανεξαρτήτως ηλικίας. Σύμφωνα μάλιστα με το οικονομετρικό μοντέλο του ΣΥΡΙΖΑ «επαναφορά του κατώτατου μισθού όχι μόνο δεν έχει δημοσιονομικό κόστος, αλλά θα έχει από μόνη της και αναπτυξιακό αποτέλεσμα. Μόνον τον πρώτο χρόνο θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της εγχώριας ζήτησης κατά 0,75% και του ΑΕΠ κατά 0,5%. Επιπλέον θα δημιουργήσει και 7.500 νέες θέσεις εργασίας». Αντ? αυτού ο κατώτατος μισθός παρέμεινε εκεί όπου βρισκόταν πριν από τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015, ενώ με την περαιτέρω ελαστικοποίηση της εργασίας πολλοί μισθοί βρίσκονται κοντά στα 400 ευρώ.
- Ίδρυση αναπτυξιακής τράπεζας και τραπεζών ειδικού σκοπού.
Τίποτε από αυτά δεν έγινε. Απεναντίας μετά και την τελευταία ανακεφαλαιοποίηση των συστημικών τραπεζών το ελληνικό δημόσιο κατέστη μειοψηφία, ενώ επίκειται ο διορισμός νέων διοικήσεων κατόπιν απαίτησης των δανειστών.
 
Εργασιακά
3. Ο τρίτος πυλώνας αφορούσε το εθνικό σχέδιο για την ανάκτηση της εργασίας. Προέβλεπε δε τα εξής: άμεση επαναφορά της εργασιακής νομοθεσίας, της μετενέργειας, των εργασιακών δικαιωμάτων. Πρόγραμμα 300.000 νέων θέσεων εργασίας σε δημόσιο, ιδιωτικό τομέα και κοινωνική οικονομία. Διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων του επιδόματος ανεργίας. Όλα αυτά έχουν παγώσει και, όπως όλα δείχνουν, σχεδόν τίποτε από τα ανωτέρω δεν πρόκειται να υλοποιηθεί. Αντιθέτως η κυβέρνηση φαίνεται να βρίσκεται σε θέση άμυνας, προκειμένου στην επικείμενη διαπραγμάτευση στο πλαίσιο της δεύτερης αξιολόγησης να αποτρέψει τα χειρότερα, δηλαδή την απελευθέρωση των απολύσεων, την αλλαγή επί τα χείρω του συνδικαλιστικού νόμου, το λοκ άουτ κ.ο.κ.
4. Ο τέταρτος πυλώνας αναφερόταν στη μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος για την εμβάθυνση της δημοκρατίας. Περιελάμβανε την προώθηση της περιφερειακής συγκρότησης του κράτους, την ενίσχυση των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και την εισαγωγή νέων θεσμικών εφαρμογών άμεσης δημοκρατίας στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Επίσης την επαναχάραξη του χάρτη λειτουργίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης της χώρας.
Πρόκειται για ένα πακέτο μέτρων τα οποία θα προχωρήσουν σε βάθος τετραετίας. Με εξαίρεση το διαγωνισμό για τη χορήγηση των τεσσάρων τηλεοπτικών αδειών πανελλαδικής εμβέλειας, ο οποίος ορίστηκε για μεθαύριο Τρίτη, την αλλαγή του εκλογικού νόμου, που ήδη έγινε, και την εκκίνηση -προσωρινά στα λόγια- της διαδικασίας για τη συνταγματική αναθεώρηση.
Του Νίκου Ηλιάδη
Δημοσιεύτηκε στην «Μακεδονία της Κυριακής» στις 28 Αυγούστου 2016
 
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Από το Blogger.